Bakan Bolat: Mısır ile 15 milyar dolar ticaret hacmi için çalışıyoruz
Sonraki Haber ›
Emlak Konut’tan uluslararası hamle! Mekke ve Cidde ofisleri açıldı
Aman petrol canım petrol
Ay başında 70 dolar sınırına gerileyerek savaş öncesi seviyelerine dönen petrol, haftasonu yaşanan son saldırılarla yine 80 dolara dayandı. Geçici ateşkesle açılan Hürmüz Boğazı yeniden kapatılınca Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 5.1 artışla 79.80 dolara kadar çıktı. Hürriyet’e bilgi veren uzmanlara göre, petrolün 80 doları aşması ve bu seviyelerde kalıcı olması durumunda dünya genelinde enflasyon görünümü yeniden bozulabilir.
ORTADOĞU’DA artan gerilimin petrol fiyatlarında yarattığı oynaklık, küresel ekonomiler ve piyasalarda başlıca endişe konusu olmaya devam ediyor. Enflasyonun Avrupa’da son 2.5, ABD’de ise son 3 yılın en hızlı artışını kaydetmesine neden olan petrol fiyatları, yine vites yükseltti. Tam Hürmüz Boğazı açıldı, İran savaşı bitiyor, kalıcı barış görüşmelerinden umut çıkacak derken önce ateşkesin bitmesi sonra karşılıklı saldırıların hızlanması piyasalardaki tansiyonun yeniden artmasına neden oldu. Buna, Hürmüz’den ticari gemi geçişlerinin en düşük seviyelere inmesi de eklenince, enerji maliyetlerini artırarak enflasyonu hızlandıran petrol fiyatları dün yeniden 80 dolara dayandı. Geçen haftayı yüzde 5.5’lik artışla 75.9 dolardan tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, dün yüzde 5’i aşkın artışla 79.80 dolara kadar yükseldi. Gün içinde kazanımlarının bir kısmını geri veren petrol, yine de günlük yüzde 3’ü aşan yükselişle 78.8 dolar civarında işlem gördü. Petrolde yaşanan son hareketlilik ise ‘Fiyatlarda yeniden şok yükselişler yaşanır mı’ ve ‘Enflasyon-faiz bundan nasıl etkilenir’ sorularını gündeme getirdi.
‘80 DOLARI AŞARSA ENDİŞE ARTAR’
Hürriyet’e bilgi veren analistler, piyasanın Ukrayna savaşında olduğu gibi negatif gelişmelere de adapte olabildiğini, bu nedenle petrolde 70-80 dolar aralığındaki seviyeleri tolere edebileceğini söylüyor. Ancak geçmiş enerji şoklarında yaklaşık 4.5 milyon varillik etki konuşulurken bugün 20 milyon varillik bir etkinin söz konusu olduğuna dikkat çekiliyor. Analistler, bu nedenle mevcut petrol fiyatlamalarının yurtiçindeki enflasyon üzerinde en az 5 puanlık ilave baskı yarattığı görüşünde. Petrolün yeniden 80 doların üzerindeki bir seviyede kalıcı olması durumunda ise hem yurtiçinde hem dünya genelinde enflasyon görünümünün yeniden bozulması bekleniyor. Bu noktada piyasaların önemle takip ettiği veri ise ABD enflasyonu. Ülkede, mayısta son üç yılın en hızlı artışını kaydeden enflasyon, Fed’in bu yıl faiz artırıma gideceğine yönelik beklentileri güçlendirdi. Amerika’nın haziran ayı enflasyonu ise bugün açıklanacak. Para piyasalarındaki son fiyatlamalarda da eylül ayında faiz artırımına kesin gözüyle bakılıyor.
ENFLASYONU BOZDU MERKEZİ ŞAHİNLEŞTİRDİ
Petrolün 28 Şubat’tan bu yana küresel ekonomide yarattığı diğer etkiler ise ülke ülke şu şekilde:
- AVRUPA: Euro Bölgesi’nde tüketici fiyatları Mayıs 2026’da yıllık bazda yüzde 3.2 arttı; bu da Avrupa’da enflasyonun son 2.5 yılın en hızlı artışı kaydetmesine neden oldu. 2 Haziran’da açıklanan bu verinin ardından Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz artırımına gitti. Böylece ECB, Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırdı.
- ALMANYA: İran savaşı nedeniyle Almanya’da da enflasyon mart ayında son 1.5 yılın zirvesine çıktı. Hazirandaki son veri ise enerji fiyatlarındaki artış hızının yavaşlamasının etkisiyle enflasyonun gerilediğine işaret etti.
- TÜRKİYE: Enerji maliyetleri üzerinden yaşanan enflasyonist baskı, Türkiye’de de dezenflasyonu sekteye uğratan önemli unsurlardan biri oldu. Savaşın fiyatlama davranışları üzerinde baskı yarattığı martta, yurtiçinde yüzde 1.94 ile beklentilerin altında gelen aylık enflasyon, nisanda hızlandı ve yüzde 4.18 olarak gerçekleşti. Petrol ayrıca, enflasyonun yanı sıra cari açık ve bütçe açığı görünümünü de kötüleştirdi. Merkez Bankası (TCMB) ise politika faizinde artırıma gitmese de fonlama maliyetini artırdı ve mevcutta yüzde 37 olan politika faizi, üst koridor kullanımı ile yüzde 40’a çıktı. Haziranda yüzde 1’in altında gelen aylık enflasyon sonrası bu oranın, 23 Temmuz’daki PPK’da yüzde 37’ye gerilemesi bekleniyor. TCMB’nin yılın son çeyreğinde faiz indirimine gitmesi beklense de bunun petrolün yarattığı baskı nedeniyle sene başında beklenenden daha düşük oranlarda gerçekleşeceği öngörülüyor.
- JAPONYA: Japonya’da çekirdek enflasyon, martta İran’daki savaşın enerji fiyatlarına ilişkin endişeleri artırmasıyla beş ay sonra ilk kez hızlanarak mart ayında yüzde 1.8’e yükseldi. Nisanda yüzde 1.4 gelen çekirdek enflasyon, mayısta da sabit kalmıştı. Japonya Merkez Bankası ise geçen ay faizi 30 yılın zirvesine çıkarmıştı.
‘CARİ AÇIK ŞOKLARA RAĞMEN SÜRDÜRÜLEBİLİR’
CARİ dengede açık eğilimi nisan ayına göre düşüş gösterde de devam etti. Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre cari dengede, mayıs ayında 1 milyar 459 milyon dolar açık kaydedildi. Beklentiler 1 milyar dolar seviyesindeydi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 3 milyar 626 milyon dolar fazla verdi. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 4 milyar 340 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, verilere ilişkin “Küresel ekonomideki şoklara karşın cari açığın sürdürülebilir seviyelerde kalması ekonomimizin dayanıklılığını gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu. “Brüt dış finansman ihtiyacı ve brüt dış borç stoku uzun dönem ortalamalarının altında seyretmektedir” diyen Şimşek, şöyle devam etti: “Sağladığımız kazanımları kalıcı hale getirmek için yüksek katma değerli üretimi ve ihracatı artıran, enerjide dışa bağımlılığı azaltan yapısal dönüşüm adımlarımıza devam edeceğiz.” ◊ EKONOMİ SERVİSİ
Etiketler
- BIST
- DOLAR
- EURO
- ALTIN
