Asyalı üreticiler riskte, otomobil fiyatlarında baskı artıyor... ‘Hürmüz’ krizi otomotive ulaştı
Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim otomotiv sektörü için yeni riskler getirdi. Ortadoğu’da güçlü paya sahip Toyota, Hyundai ve Chery gibi üreticiler en fazla etkilenebilecek şirketler arasında. Artan petrol fiyatlarının ise hem küresel sevkiyat maliyetlerini artırması hem de dünya genelinde otomobil fiyatlarında zam baskısı yaratması bekleniyor.
SON yıllarda artan jeopolitik gerilimler, yükselen gümrük duvarları ve elektrikli araç dönüşümünün yarattığı maliyet baskılarıyla mücadele eden otomotiv sektörü, 2026 yılına da yeni bir riskle başladı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji ticaretinin en kritik geçişlerinden biri olan Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim, hem otomobil sevkiyatlarını hem de petrol fiyatları üzerinden araç maliyetlerini etkileyebilecek yeni bir endişe başlığı yarattı. Küresel yatırım ve araştırma şirketi Bernstein’ın analizi, özellikle Ortadoğu pazarına güçlü bağımlılığı bulunan otomobil üreticilerinin bu gelişmelerden daha fazla etkilenebileceğini ortaya koydu.
3 MİLYONLUK PAZAR
Analize göre Ortadoğu pazarı son yıllarda özellikle Çinli otomobil üreticileri için hızla büyüyen bir ihracat merkezi haline geldi. Çin’in toplam binek otomobil ihracatının yaklaşık yüzde 17’si bu bölgeye gidiyor. Bu oran yaklaşık 500 bin araçlık bir hacme karşılık geliyor. Bölgedeki otomobil pazarı ise yıllık yaklaşık 3 milyon adet seviyesinde bulunuyor. İran ise tek başına bölgedeki satışların yaklaşık yüzde 38’ini oluşturuyor. Bu nedenle İran çevresinde yaşanabilecek bir kriz ya da Hürmüz Boğazı’nda oluşabilecek güvenlik sorunları bölgedeki otomobil ticaretini doğrudan etkileyebilir.
LOJİSTİK ZİNCİRİ DE RİSK ALTINDA
Riskler yalnızca satış ile sınırlı değil. Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik bir geçiş noktası. Aynı zamanda Körfez ülkelerine yapılan çok sayıda araç ve otomotiv parçası sevkiyatı da bu rota üzerinden gerçekleşiyor. Deniz taşımacılığı şirketlerinin son günlerde bölgedeki güvenlik risklerini yakından izlemeye başlaması, otomotiv sektöründe de tedarik zinciri endişelerini artırdı. Olası bir kriz durumunda sevkiyat sürelerinin uzaması ve navlun maliyetlerinin yükselmesi ihtimali konuşuluyor.
ÇİNLİ MARKALAR ÖNE ÇIKIYOR
Bernstein analizine göre Ortadoğu pazarına bağımlılığı yüksek olan bazı Çinli üreticiler jeopolitik risklere daha açık durumda. Son yıllarda JAC Motors, SAIC Motor, Chery, Changan ve Great Wall Motor gibi Çinli markalar, özellikle Körfez ülkelerinde agresif büyüme stratejileri izleyerek satışlarını hızla artırdı. Elektrikli ve içten yanmalı modellerde rekabetçi fiyat politikalarıyla pazar paylarını genişleten bu üreticiler, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki ticaret bariyerleri nedeniyle büyümelerini yeni pazarlara kaydırmış durumdaydı.
FİYATLARI ARTIRABİLİR TALEBİ BASKILAYABİLİR
HÜRMÜZ Boğazı’nda gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi otomobil piyasasını doğrudan etkilemesi bekleniyor. Enerji fiyatlarındaki artış sürerse bunun araç alımlarına 3 ana kanaldan yansıması bekleniyor:
Araç fiyatları yükselir: Enerji maliyetleri arttığında üretim, parça ve lojistik maliyetleri de yükselir. Bu durum sıfır otomobil fiyatlarına zam olarak yansıyabilir.
Yakıt maliyeti artar: Petrol fiyatları yükseldiğinde benzin ve dizel fiyatları da artar. Bu da araç alırken yakıt tüketiminin daha fazla dikkate alınmasına yol açar.
Talep yavaşlar: Enerji ve yaşam maliyetlerindeki artış tüketicilerin büyük harcamaları ertelemesine neden olabilir. Bu da otomobil satışlarını yavaşlatabilir.
İŞTE EN ÇOK ETKİLENEBİLECEK MARKALAR
BERNSTEIN’ın raporuna göre Toyota, Hyundai ve Chery gibi şirketler ABD-İsrail’in İran’la yaşadığı gerilimden en çok etkilenme potansiyeline sahip üreticiler arasında yer alıyor. Bu üreticiler Ortadoğu’da satışların yaklaşık üçte birini oluşturuyor: Toyota yüzde 17, Hyundai yüzde 10 ve Chery yüzde 5 ile başı çekiyor. İran özelinde ise İranlı üreticiler Iran Khodro ve SAIPA lider konumda bulunurken, onları yüzde 6 pazar payıyla Chery takip ediyor. Benzer şekilde Stellantis’in de bölgedeki gelişmelerden etkilenebilecek üreticiler arasında olduğu belirtiliyor.
Etiketler
- BIST
- DOLAR
- EURO
- ALTIN
