10 saniyede dijital ihbar
Sonraki Haber ›
İki yılda 800 milyon dolarlık yatırım planı
Faizsiz finansmana büyük ilgi... 1.3 milyon kişi katıldı
Kredi kısıtlamaları, yüksek faiz ve gerileyen alım gücü ev ve araç almak isteyenleri tasarruf finansman modeline yönlendiriyor. BDDK düzenlemesi ve kamu bankasının sisteme girmesi ile güven tazeleyen sektörde, müşteri sayısı 1.3 milyonu aştı, yılın ilk üç ayında sözleşme büyüklüğü 354 milyar TL seviyesine yükseldi.
ARTAN faiz, kredi kısıtlamaları ve gerileyen alım gücü ev ve araç sahibi olmayı zorlaştırırken, tüketici, çözümü ‘tasarruf finansman modelinde’ buldu. Finansal Kurumlar Birliği (FKB) tarafından açıklanan rakamlara göre; tasarruf finansman sektöründe müşteri sayısı 1 milyon 337 bine ulaşırken, yılın ilk üç ayında sözleşme büyüklüğü 354 milyar TL seviyesine yükseldi.
Talebin katlanarak arttığını belirten sektör temsilcileri, 2026’da rekor büyüme bekliyor.
GÜVEN TAZELENDİ
Tasarruf finansman sektörü, 2021’deki yasal düzenlemelerle birlikte yeni bir döneme girdi. Vatandaşların hak ve menfaatlerini korumak amacıyla, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), sektörü denetim kapsamına aldı. Bu süreçte gerekli intibak şartlarını sağlayamayan 21 şirket için tasfiye kararı, 6 şirket için ise faaliyet izni verildi. İlave düzenlemelerle birlikte güvenlik ve şeffaflık standartları daha da yükseltildi. Bugün sektördeki firma sayısı da 9’a ulaştı.
Sistemi büyüten ikinci önemli adım ise geçen yıl Emlak Katılım Bankası’ndan geldi. Türkiye’de ilk kez bir kamu bankası, tasarruf finansman sektörüne katıldı. Böylece tüketici cephesinde güven tazelendi. Geçmişte sadece faiz hassasiyeti olan kesimin odağında olan sistem, bugün çok daha geniş bir tabanda karşılık görür hale geldi.
NEDEN BÜYÜYOR?
Peki sistemin büyümesindeki önemli faktörler neler, gelin bakalım...
En temel neden yüksek kredi faizi. Bugün kamu bankasında en düşük faiz yüzde 2.74. 3 milyon TL değerinde ev alan biri, eğer ilk evini alıyorsa, en çok yüzde 90’ı için kredi çekebilir. Bu durumda 2 milyon 700 bin TL’nin 10 yıl vadede aylık ödemesi 76 bin 983 TL, toplam geri ödeme ise 9 milyon 238 bin TL oluyor. Bu taksit tutarı orta gelirliyi zorluyor.
Tasarruf finansman modelinde ise faiz yok. Tüketici anlaştığı şirkete ortalama yüzde 8’lik bir organizasyon ücreti ödüyor. Böylece 3 milyon TL finansmanın toplam maliyeti 3 milyon 240 bin TL oluyor.
Bu sistemde, 3 milyon TL için 300 bin TL peşinat veren biri 10 yıl vade yaparsa aylık ödeme 22 bin 500 TL oluyor ve parasını 44’üncü ayda alıyor. 5 yıl vade yaparsa aylık taksit 45 bin TL oluyor ve ödemeyi 22’nci ayda alıyor. 3 yıl vade yaparsa taksiti 75 bin TL oluyor ve ödemeyi 13’üncü ayda alabiliyor. Tasarruf finansmanda peşinata, vadeye göre taksitler ve ödeme zamanı değişiklik gösteriyor. Peşinat olup olmayacağını, vade süresini de tüketici belirliyor.
BDDK’nın ikinci evini alacaklara getirdiği kısıtlama da faizsiz finansmanı destekliyor. Tapusu olan tüketici, yeni bir ev daha isterse, evin değerinin yüzde 90’ı değil, yüzde 22.5’i kadar kredi çekebiliyor.
Bu nedenle ikinci evini alacak olanlar tasarruf finansman modelini seçiyor.
Tasarruf finansman sisteminde kredi notu ve gelir belgesi şartı aranmıyor. Tüketicinin kredi notu düşük olsa dahi, bütçesine uygun tasarruf yöntemleriyle ev ya da araç sahibi olabiliyor. Bu nedenle kredi notu düşük olduğu için bankadan kredi alamayan geniş bir kesim için önemli avantaj sağlıyor.
KREDİLİ SATIŞLARA FAİZSİZ EV DOPİNGİ
TÜRKİYE genelinde kredili konut satışları nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 40.5 oranında artarak 25 bin 771 oldu. Toplam konut satışları içinde kredili satışların payı yüzde 20.3 olarak ölçüldü. Ocak-nisan döneminde ise kredilinin payı yine yüzde 20’nin üzerinde. Kredi faizlerinin yüksekliğine rağmen bu alanda yaşanan artış tasarruf finansman modeline bağlanıyor. Çünkü bu sistemde yapılan satışlar kredili satış kapsamında değerlendiriliyor.
Konuyla ilgili değerlendirme yapan İstanbul Gayrimenkul Değerleme (İGD) Yönetici Ortağı Dr. Ahmet Büyükduman, “Nisanda kredili satış 25 bin 771 adet, yaptığımız modellemeye göre bunun 10 bininin tasarruf finansman şirketleri üzerinden yapıldığını tahmin ediyoruz. Yıl sonunda aylık 30 binleri bulması muhtemel kredili konut satışlarının, 20 bin adedinin yine bu sistemden gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz” dedi.
SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
SİSTEME katılmak isteyen vatandaş, faaliyet izni olan şirketlerden birinin ofisine giderek ne kadarlık bir finansmana ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. ‘Çekilişli’ ya da ‘müşteri bazlı model’ seçeneklerinden biri tercih ediliyor ve bir ödeme planı çıkarılıyor.
Müşteri bazlı tasarruf finansman sözleşmesi: Müşteri bazında bağımsız olarak düzenlenen tasarruf finansman sözleşmesinde tahsisat tarihi önceden belirleniyor. Yani sisteme giren vatandaş hangi ayda ödemesini alacağını bilip, ona göre planlama yapabiliyor. Peşinat ödeme zorunluluğu yok ancak yüksek peşinat ödeyenler daha erken tahsisata hak kazanabiliyor. Mevzuatta ve sözleşmede belirlenen şartların gerçekleşmesinden sonra tasarruf finansman şirketlerince ödeme yapılıyor.
Çekilişli tasarruf finansman sözleşmesi: Çekiliş grupları oluşturulmak suretiyle tasarruf finansman sözleşmeleri düzenleniyor. Çekilişli sistemde bazı şirketler aylık bazı şirketler ise üçer aylık olmak üzere noter huzurunda çekiliş yapıyor. Çekilişte hak kazananlara zamanı gelince tahsisat yapılıyor ve borç bitinceye kadar müşterilerden aylık taksitler tahsil ediliyor.
TESLİMAT NE ZAMAN?
Tasarruf finansman sistemini bankalardaki kredi sisteminden ayıran en önemli özellik, müşterilere ‘doğrudan ve hemen nakit kullandırımının’ söz konusu olmaması. Müşterilerin tahsise hak kazanabilmesi belli bir tasarruf tutarına ulaşması ve sistemde belli bir dönem yer almasına bağlı. En erken yasal teslimat süresi BDDK tarafından belirlenen beşinci ay. Sistemde teslimatın yapılabilmesi için belirlenen toplam tasarruf tutarının en az yüzde 40’ına (peşinat ve taksitler dahil) ulaşmış olmak gerekiyor.
Yasa gereği, konut ve işyeri alımlarında vade sınırı azami 120 ay, araçlarda 60 ay olarak uygulanıyor. Ancak sistem genellikle 2-3 yıl gibi süreler için kullanılıyor.
Ev, taşıt ve işyerini almak isteyen müşteri, satın almak istediği varlığı kendisi buluyor ve ondan sonra ödeme doğrudan satıcıya yapılıyor.
Etiketler
- BIST
- DOLAR
- EURO
- ALTIN
