Konkordatoda yeni dönem
Sonraki Haber ›
Devleri sollayıp Avrupa’nın en büyük 4. pazarı oldu... Elektrikli otoda Türkiye rüzgârı
Gıdada El Nino endişesi
Dünya genelinde Ortadoğu’daki savaşla birlikte artan enflasyonist endişelere bir yenisi daha eklendi.
Kuraklık, aşırı yağış ve sıcaklık rekoru gibi şiddetli hava olaylarını tetikleyen El Nino hava olayının, bu temmuzda etkili olması bekleniyor. Türkiye’de daha çok meyve ve sebzeler üzerinde etkili olan bu durumun, dünyada ise özellikle şeker, pirinç ve kakao fiyatlarını artıracağı raporlanıyor. Bazı uzmanlara göre bu durum, ayçiçeği yağına da sıçrayabilir.
İRAN savaşının yarattığı enflasyonist baskıya, bir de iklim değişikliğinin gıda fiyatları üzerinden etki etmesi bekleniyor.
Ortadoğu’daki savaşın enerji maliyetlerini artırması nedeniyle Euro Bölgesi’nde enflasyon nisanda hızlanmış; ABD’nin nisan ayı enflasyonu ise beklentilerin üzerinde gerçekleşmişti. Hatta tüm dünyada enflasyon görünümünün bozulması nedeniyle önemli merkez bankalarından faiz artırım beklentileri fiyatlanır olmuştu. Petrol fiyatlarındaki yüksek seyrin sürmesi nedeniyle uluslararası kurumlar küresel enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize etmeye hazırlanırken; enerjideki krize bir de gıdadaki endişeler eklendi. Temmuz ayında yeniden yaşanması beklenen El Nino hava olayı, gıda piyasasında yeni endişe kaynağı oldu. Bu yılın ortalarından itibaren gerçekleşme ihtimali bulunan El Nino olayının, küresel sıcaklık ve yağış düzenlerini etkilemesi; özellikle de kakao ve pirinç başta olmak üzere pek çok üründe sert dalgalanmalar yaratması bekleniyor.
JPMORGAN: ETKİLERİ YIL SONU NETLEŞİR
JPMorgan’ın konuyla ilgili raporunda, El Nino’nun şiddeti arttıkça ekonomik etkisinin de arttığına dikkat çekildi ve bu hava olayının ‘önemli ve bölgesel bir enflasyon şoku yaratabileceği’ vurgulandı. Bunun en yüksek etkilerin ise bu yılın ikinci yarısında ortaya çıkabileceği belirtiliyor. Enflasyon baskılarının El Nino’nun ilk etkisinden 4 ila 8 ay sonra zirveye ulaştığı bilgisine yer verilen raporda, “Etkileri ne olursa olsun, yıl sonuna doğru ve 2027’ye kadar hissedilecek. Bu da merkez bankaları üzerinde sıkılaştırmaya devam etme baskısını artırıyor” ifadelerine yer verildi.
Konuyla ilgili bir diğer çalışma da İngiliz Financial Times gazetesinde yer aldı. Haberde, El Nino’nun tarım ürünlerinde etkilerine yönelik şu değerlendirmeler öne çıktı: “Hindistan’daki kuraklık küresel şeker arzını ciddi şekilde azaltabilir. Güçlü rüzgarlar Batı Afrika kakaoya zarar verebilir. Kuraklık Tayland, Pakistan, Endonezya ve Filipinler’deki pirinç verimini etkileyebilir.”
ÖZELLİKLE BEŞ ÜRÜN İÇİN RİSK
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen de bu hava olayından özellikle pirinç, şeker, kakao, pamuk ve palm yağının etkilenmesinin beklendiğini söylemişti. AA’ya yaptığı açıklamalarda Ergezen, El Nino hava olayının dünyanın bazı bölgelerinde kuraklık, bazı bölgelerinde de aşırı yağış ve sel olaylarına neden olduğu bilgisini verdi ve bu senenin ‘güçlü bir El Nino yılı’ olabileceğine dikkat çekti. Bunun rekolteyi negatif etkileyebildiğine, tarım ürünlerinin fiyatlarında dalgalanma görülebileceğine vurgu yapan Ergezen, El Nino’nun temmuz ayında ortaya çıkma ihtimalinin ise yüzde 80’in üzerine çıktığını belirtti.
‘BİTKİSEL YAĞA DA SIÇRAYABİLİR’
“Son 50 yıldır yaşanan her El Nino’da kakao üretiminin azaldığını gördük” diyen Ergezen, “Kakao üretimine yönelik etkileri bu sene değil ama 2027’de görebiliriz. O yüzden kakao tarafında yeniden fiyat artışlarının muhtemel olduğunu söylememiz mümkün. Çünkü bu El Nino’nun öncekilere nazaran bir miktar daha güçlü olması bekleniyor” diye konuştu.
El Nino’nun tarımsal üretim üzerinde negatif etkileri sonucu pirinç fiyatlarında da dalgalanma yaşanabileceğini belirten Ergezen, bu hava olayının etkisinin soya ve ayçiçeği gibi diğer bitkisel yağlara da sıçrama riskinin bulunduğunu vurguladı. Ayrıca, “Hindistan’da muson gecikmesi ve sıcaklıklar nedeniyle pamukta böceklenme önemli olabilir, bu da pamuk tarafında dalgalanmaya yol açabilir” ifadelerine yer verdi.
Bu kapsamda, en önemli göstergelerden birinin bu haziran ve eylül ayındaki muson döneminde gerçekleşeceğine işaret eden Ergezen, şöyle devam etti: “Hindistan bu anlamda önemli. Orayı takip ediyor olacağız. Orada yaşanacak yağışlar pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlere yönelik beklentileri bize gösterecek. Normal bir muson olursa risklerin azaldığı görülür ama eğer musonun etkisi zayıf olursa, zayıf bir muson dönemi görürsek Hindistan’da bu öncü sinyal olur. Demektir ki önümüzdeki dönemde El Nino etkisi güçlü olacak.”
TÜRKİYE’DE MEYVE VE SEBZEYİ ETKİLEDİ
İKLİM değişikliğinin Türkiye’de de kuraklık, zirai don ya da aşırı yağış şeklinde yaşanması tarımsal rekolteyi etkisi altına almaya devam ediyor. Bu yıl özellikle meyve ve sebze üretimini olumsuz etkileyen bu durum, çiftçinin artan maliyetleriyle birlikte gıda enflasyonunu da artırıcı etki yapıyor.
Bu duruma yılın ikinci enflasyon raporu toplantısında TCMB Başkanı Fatih Karahan da dikkat çekmiş ve şöyle demişti: “Gıda fiyatları, hava koşullarına bağlı olarak arz yönlü gelişmelerden önemli ölçüde etkileniyor. Ocak döneminde de, bu anlamda özellikle sebze fiyatlarındaki gelişmeler öne çıktı. Kasım ayında mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklarla sert bir düşüş gösteren sebze fiyatları, ocak ayında olumsuza dönen hava koşulları sonucunda belirgin biçimde yükseldi. Bu gelişmenin şubat ayına sarkan etkileri de olacak. Ancak, ikinci çeyrekte arz koşullarındaki normalleşmeyle birlikte, bu etkilerin belli ölçüde tersine dönmesini bekliyoruz.”
EL NİNO NEDİR?
Pasifik Okyanusu’ndaki deniz suyu sıcaklıklarının değişmesine neden olan bir iklim olayı. Ekvatoral bölgedeki sıcak suların doğuya kaymasına yol açan bu durum, dünya genelinde kuraklık, aşırı yağışlar ve sıcaklık rekorları gibi şiddetli hava olaylarını tetikliyor.
Etiketler
- BIST
- DOLAR
- EURO
- ALTIN
