Sanayi AR-GE’de hız kesmedi

Türkiye sanayisinin teknoloji karnesi belli oldu. İSO 500 verilerine göre, sanayi kuruluşları AR-GE yatırımlarını artırdı. 2024’te 60.6 milyar TL olan AR-GE harcamaları 2025’te yüzde 31.4 artarak 79.7 milyar TL’ye çıktı. Rapora göre, geçen yıl AR-GE yapan firma sayısı ise 2018’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak katma değer üretiminde düşük ve orta-düşük teknoloji gruplarının ağırlığı devam etti.

TÜRKİYE’deki sanayi devlerinin AR-GE yatırımları artsa da yaratılan katma değerin çoğu yine düşük ve orta-düşük teknolojilerden geldi. İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) 1968’den bu yana açıkladığı İSO-Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması’nın 2025 sonuçlarına göre, 2023 ve 2024’te 265 ile aynı seviyede kalan AR-GE harcaması yapan kuruluş sayısı, 2025’te 8 adetlik artışla 273’e yükseldi. Bu, AR-GE harcaması yapan sanayi kuruluşlarının sayısının 2018’den sonraki en yüksek seviyesine ulaşması anlamına geliyor. İSO 500’ün 2025’teki AR-GE harcamalarının miktarı ise bir önceki seneye kıyasla yüzde 31.4 artışla 79.7 milyar TL’ye çıktı. Ancak geçen yıl yaratılan katma değerin yüzde 33’ü düşük ve orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerden gelirken, yüzde 26.4’ü orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerden geldi. Yüksek teknolojinin payı ise bir önceki seneye göre 0.2 puanlık sınırlı artış kaydederek yüzde 7.6’ya yükselse de en düşük payı aldı.

İSO’nun 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması’nda, sanayi kuruluşlarının teknoloji karnesi şu şekilde:

3 YILDA 63.4 MİLYAR TL

AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı ise yüzde 0.70’den yüzde 0.72’ye sınırlı yükselerek 2015’ten bu yana ölçülen en yüksek seviyeye ulaştı. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile baz alındığında ise yüzde 4.8’lik reel artışa işaret etti.

AR-GE harcamaları 2022’de 16.3 milyar TL, 2023 yılında 30.5 milyar TL ve 2024’te ise 60.6 milyar TL olarak kayıtlara geçmişti. Böylece AR-GE harcamaları 3 yılda toplam 63.4 milyar TL artarken, AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı ise 2 katına çıktı.

SAVUNMA SANAYİ İVMELENDİRDİ

Düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı 2024’e göre 1.6 puan azalırken, orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı aynı oranda yükseldi. Orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin katma değerdeki payı ise 0.3 puan gerileyerek yüzde 26.4 oldu.

Araştırmanın sonuçlarına göre, yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerdeki yükselişte savunma sanayinin katkısı öne çıkarken, bu ivmenin yalnızca belirli sektörlerle sınırlı kalmadan sanayinin geneline yayılması gerektiği belirtiliyor. Veriler, İSO 500 içinde AR-GE kültürünün güçlendiğini ancak daha geniş bir sanayi tabanına yayılması gerektiğini ortaya koydu. AR-GE’nin artık küresel rekabette kalıcı olmanın, ihracatta sürdürülebilir başarının ve yüksek katma değerli üretimin temel koşullarından biri olduğu vurgulanıyor.

EN ÇOK AR-GE HARCAMASI OTOMOTİVDE

İSO 500 verilerine göre, geçen yıl en yüksek AR-GE harcaması yapan sektör motorlu kara taşıtları, treyler ve yarı treyler imalatı oldu. Sektörün AR-GE harcaması 39.1 milyar TL’ye ulaştı. Motorlu kara taşıtlarını 9.7 milyar TL ile elektrikli teçhizat imalatı, 8.6 milyar TL ile bilgisayar, elektronik ve optik ürünlerin imalatı izledi. Bu üç sektör, toplam AR-GE harcamalarının yüzde 72.1’ini oluşturdu. AR-GE yapan kuruluş sayısında ise gıda ürünleri imalatı 50 firma ile ilk sırada yer aldı. Bu sektörü 43 firmayla motorlu kara taşıtları, 26 firmayla elektrikli teçhizat ve 24 firmayla kimyasal ürünler imalatı takip etti. Böylece AR-GE yapan kuruluşların yarıdan fazlasını söz konusu dört sektör oluştururken, bu sektörlerde AR-GE faaliyetinde bulunan firma sayısı da bir önceki yıla göre arttı.

YÜKSEK TEKNOLOJİDE HIZLANMA

SANAYİDE teknoloji dönüşümüne ilişkin göstergeler üretim tarafında da kendini gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Nisan 2026 sanayi üretim endeksi verilerine göre, takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 6 arttı. Teknoloji yoğunluğuna göre değerlendiril-diğinde ise en güçlü artış yüksek teknoloji grubunda gerçekleşti. Yüksek teknoloji üretimi, Nisan 2026’da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 36.8 yükselerek sanayi üretiminin en hızlı büyüyen grubu oldu. Yüksek teknoloji grubu aylık bazda da yüzde 3.4 artış kaydetti. Orta-yüksek teknoloji grubunda üretim yıllık bazda yüzde 15.6, aylık bazda ise yüzde 11.8 artarken, düşük teknoloji grubunda yıllık artış yüzde 0.4, aylık artış ise yüzde 3.1 seviyesinde kaldı.

Etiketler

• teknoloji
teknoloji
• Sanayi
Sanayi
• gazetehaberleri
gazetehaberleri
• bakmadangecme
bakmadangecme
• ar-ge yatırımı
ar-ge yatırımı