Petrolde 3 ayın en düşük seviyesi
Sonraki Haber ›
SPK, 2 şirketin sermaye artırımını onayladı
Sanayide toparlanma sinyali
Türkiye sanayisinin 2025 karnesi belli oldu. İSO 500’ün üretimden satışları yüzde 28 artışla 11.1 trilyon liraya ulaştı. Üretimden net satışlardaki artış 3 yıllık reel gerilemenin ardından 2025’te artışa geçerken, listedeki firmaların ihracat performansı da Türkiye genelinin üzerine çıktı. İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, yüksek finansman maliyetlerinin sanayicinin en fazla hissettiği sorunların başında geldiğini belirterek, finansmana erişimin üretimin devamlılığı için kritik önemde olduğunu vurgula
İSTANBUL Sanayi Odası’nın (İSO) 1968’den bu yana gerçekleştirdiği ‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’ araştırmasının 2025 sonuçları dün açıklandı. İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın aktardığına göre sonuçlar, 2025’te sanayide belirgin sektörel ayrışmaların öne çıktığını ortaya koydu. 2025’te İSO 500’ün üretimden satışları geçen yıla göre yüzde 28 artışla 8.6 trilyon liradan 11.1 trilyon liraya yükseldi. 2025’te yüzde 25.4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alındığında, üretimden satışların reel olarak yüzde 2.1 arttığı görüldü. Böylece 2022’de yüzde 4.2, 2023’te yüzde 5.2 ve 2024’te yüzde 3.4 olan reel düşüş, 2025 yılında ılımlı bir pozitif büyümeye döndü. Bu sınırlı reel artış, satışlardaki zayıf performansın devam ettiğine işaret etti.
İHRACATTAN YÜZDE 38 PAY
Araştırmaya göre, Türkiye’nin 2025 yılında gerçekleştirdiği 273.3 milyar dolarlık ihracatın 104.7 milyar dolarını (yüzde 38.3) İSO 500’deki şirketler yaptı. Türkiye’nin ihracatı 2025 yılında yüzde 4.4 artarken aynı dönemde İSO 500’ün ihracatı ise yüzde 8.4 oranında büyüdü. Bu sonuçlar, 2025 yılında İSO 500’ün ihracat artışının Türkiye ve sanayi genelinin üzerinde gerçekleştiğini ortaya koydu. İSO 500’ün faaliyet kârı da yüzde 57.1 oranında artarak 641 milyar TL’den 1 trilyon TL’ye yükseldi. Faaliyet kârlılığı oranı ise 6.2’den 7.7’ye çıktı. Ancak bu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 10.4’ün altında seyretti.
Araştırma sonuçlarında yer alan ifadelere göre, 2025 yılında uygulanan dezenflasyon politikaları ve dış pazarlardaki durgunluk, satış gelirleri üzerinde baskı yaratırken yüksek faiz oranları ve artan finansman yükleri, kârlılık göstergelerini sınırlamaya devam etti. Buna karşın, şirketlerin maliyet yönetiminde sağladığı göreli başarı, kârlılığın ılımlı düzeyde de olsa korunmasında belirleyici oldu.
AR-GE HARCAMALARI YÜZDE 31.4 ARTTI
Araştırmanın diğer detayları şöyle oldu:
Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu içerisinde 2025’te 348 şirket kâr ederken 152 kuruluş zarar etti. Rakamlar 2024 yılına göre farklılık göstermedi.
Finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı, 2024’te 96.6’ya kadar yükseldikten sonra 2025’te yüzde 84.9’a geriledi. 2015-2024 dönemi ortalaması 64.5 olarak hesaplanmıştı.
2025’te Ar-Ge harcamaları yüzde 31.4 artarak 79.7 milyar TL’ye yükseldi. Ar-Ge harcaması yapan kuruluş sayısı ise 8 adet artarak 273’e yükseldi ve 2018’den sonraki en yüksek seviyesine ulaştı.
Halka açık şirket sayısı geçen yıl 3 adet artarak 91’e çıktı ve İSO 500 tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.
2025’te üretimden satışlara göre en yüksek paya sahip sektör, yüzde 19.5 ile ‘kara, deniz taşıtları ve yan sanayisi’ oldu.
Geçen yıl İSO 500 istihdamı yüzde 2.5 düşüşle 804 bin kişiye geriledi. Aynı yılda istihkak olarak ödenen maaş ve ücretler de yüzde 39.3 ile enflasyonun üzerinde artarak 1.1 trilyon liraya yükseldi.
İŞTE SANAYİNİN DEVLERİ
İSO 500 çalışmasında 2025’te üretimden satışlara göre en büyük kuruluş, 698.7 milyar TL ile yine TÜPRAŞ oldu. İkinci sırada 538.2 milyar TL ile Ford Otomotiv ve üçüncü sırada da 327.8 milyar TL ile Star Rafineri yer aldı. Böylece İSO 500’ün ilk üç sırası, geçen yıla göre değişiklik göstermedi. Üst sıralardaki istikrara karşın ilk 10 kuruluş içerisinde ise dikkat çeken değişimler yaşandı. Buna göre, İSO 500 tarihinde ilk kez iki savunma sanayi kuruluşu, TUSAŞ 140.9 milyar TL ile yedinci, Aselsan da 130.2 milyar TL ile dokuzuncu sıraya yerleşti. Öte yandan, geçen yıldan farklı olarak, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ve Mercedes-Benz 2025 yılında İSO 500’ün ilk 10 kuruluşu arasında yer alma başarısı gösterdi.
‘FİNANSMAN HAYATİ BİR GEREKLİLİK’
SONUÇLARI değerlendiren İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, 2025’te küresel ekonomide ticaret dengelerinin sarsıldığına vurgu yaparak, “Korumacılık eğilimlerinin güçlendiği ve özellikle Trump yönetiminin tarife adımlarıyla birlikte dünya ticaretinde yeni gerilimlerin yaşandığı bir yıl olarak hafızalara kazındı” dedi. Sanayicilerin sahada en fazla hissettiği sorunların başında finansman maliyetlerinin yüksekliğinin geldiğini ve finansmana erişimin üretimin devamlılığı için hayati bir gereklilik olduğunu söyleyen Bahçıvan, finansmana erişimi sınırlayan tüm faktörlerin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etti.
İSO 500’ün sanayinin tüm zorlu koşullarına rağmen sahip olduğu dayanıklılığı ve potansiyeli ortaya koyan önemli işaretler verdiğinin altını çizen Bahçıvan, şöyle devam etti: “Eğer Türkiye sanayisi emek yoğun sektörlerden daha yüksek katma değerli, teknoloji yoğun ve verimlilik odaklı bir yapıya doğru ilerleyecekse, nitelikli insan kaynağına yönelik uzun vadeli çalışmalarımızı çok daha güçlü biçimde ele almamız gerekmektedir.”
Etiketler
- BIST
- DOLAR
- EURO
- ALTIN
