Jeopolitik gerilim ve petrol fiyatları küresel piyasaları baskılıyor
Sonraki Haber ›
Küresel elektrikli araç satışları şubatta geriledi
İcat çıkaran kazanacak! Asgari ücretin 140 katına kadar ödeme
Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu’nun (TENMAK), yeni yönetmeliğiyle yerli teknoloji üretiminde devrim gibi bir adım atıldı. Artık nükleer, enerji ve maden alanında buluş yapan araştırmacılara, elde edilen net gelirden yüzde 50 pay verilecek. Üstelik bu ödemeler, asgari ücretin tam 140 katına kadar ulaşabilecek.
Türkiye'nin enerji ve maden alanındaki yerli üretim hamlesine hukuki bir destek geldi. TENMAK, kurum bünyesinde veya kurum desteğiyle üretilen zihinsel ürünlerin "kimin adına" tescilleneceği ve bu ürünlerden nasıl kazanç elde edileceğine dair kuralları belirledi. 13 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan "Fikrî ve Sınai Haklar Yönetmeliği", özellikle milli projelerde görev alan araştırmacıların haklarını korumayı amaçlıyor.
Yeni düzenlemeye göre, enerji ve nükleer gibi stratejik alanlarda geliştirilen her türlü teknik bilgi, tasarım ve buluş artık kayıt altına alınacak. Bu sayede Türkiye’nin öz kaynaklarıyla geliştirilen projelerin mülkiyet hakları devlet güvencesiyle korunmuş olacak.
ARAŞTIRMACIYA BULUŞUNDAN PAY VERİLECEK
Yönetmeliğin getirdiği en önemli yeniliklerden biri, bilim insanlarını yeni buluşlara teşvik eden gelir paylaşımı modeli oldu. Kurum bünyesinde geliştirilen ve piyasaya sürülen bir teknolojiden elde edilen kazancın yarısına yakını (yüzde 50’si), o teknolojiyi geliştiren araştırmacılara verilebilecek.
Bu adımın, Türk mühendislerin ve bilim insanlarının daha fazla yerli proje üretmesini teşvik etmesi bekleniyor. Elde edilen gelirler, hem devletin teknolojik kapasitesini artıracak hem de projede fiilen alın teri döken çalışanları ödüllendirecek.
ÖDEME SİSTEMİ NASIL İŞLEYECEK?
Yönetmelik uyarınca, yerli buluşu geliştiren kişi sayısına göre yapılacak ödemelerde belirli tavan fiyatlar uygulanacak. Buna göre;
Tek kişilik buluşlarda: Mucit, asgari ücretin 60 katına kadar ödeme alabilecek.
Ekip çalışmalarında: Geliştirici sayısı 2 kişi ise asgari ücretin 90 katı, 3 kişi ise 120 katı, 4 kişi ve üzeri ise 140 katı tutarında bir üst limit belirlendi.
Geniş kadrolu projelerde: 5 ile 20 kişi arasındaki ekiplerde, 4 kişilik sınıra ek olarak her bir yeni kişi için asgari ücretin 10 katı kadar limit artışı sağlanacak.
Bireysel sınır: Toplam ekip limiti ne kadar yüksek olursa olsun, ekip içindeki bir kişiye yapılacak ödeme, asgari ücretin net tutarının 55 katından fazla olamayacak.
Bu ödemeler, buluşun ticarileşmesinden elde edilen net gelirin %50’sini aşmayacak şekilde, gelirin elde edildiği ilk 10 yıl boyunca her takvim yılı esas alınarak yapılacak.
YERLİ TEKNOLOJİLER DÜNYAYA AÇILACAK
TENMAK bünyesinde tescillenen buluşlar, sadece Türkiye'de değil, dünya genelinde de koruma altına alınabilecek. Eğer bir buluşun küresel ölçekte stratejik bir önemi varsa, yurt dışında da patent başvuruları yapılacak. Böylece Türk teknolojilerinin uluslararası alanda kopyalanmasının veya izinsiz kullanılmasının önüne geçilecek.
Öte yandan, geliştirilen teknolojilerin sadece laboratuvarlarda kalmaması için "Teknoloji Transferi" süreci de hızlandırılacak. Ticari potansiyeli yüksek olan buluşlar, özel sektöre veya kamu kuruluşlarına lisanslanarak hızla sanayiye ve üretime aktarılacak.
ETİK VE GİZLİLİK KIRMIZI ÇİZGİ
Yeni dönemde, bir projenin detaylarının tescil süreci tamamlanmadan sızdırılmasına kesinlikle izin verilmeyecek. Buluşu geliştirenler veya süreçten haberdar olanlar, resmi başvurular tamamlanana kadar bilgileri gizli tutmakla yükümlü olacak. Kurallara uymayanlar veya etik ilkelere aykırı davrananlar hakkında ise yasal işlem başlatılacak.
